Başkurt Türkleri Mitolojileri

Min Başkurtları ve Min Destanları

Min Başkurtları ve Min Destanları
Yazan : @Dünya Dinleri Tarih : Kategori : Başkurt Türkleri Mitolojileri Yorumlar : 0 Okunma : 3663 Beğen : 0

Yazımızın konusu Güney Ural’da bulunan Başkurdistan’da yaşayan Min Başkurtlarının tarihidir. Min boyu eski Türk kökenli bir boydur. Göç sürecinde o Türk ve Moğol gruplarıyla karışmış oldu. Minliler üzerinde büyük etki bırakan Kıpçaklar oldu. Minliler 13. yüzyılın başında çeşitli boyların bulunduğu Moğollar tarafından yenilgiye uğratıldıktan sonra steplere yayılan Kıpçaklar ile karıştılar. Modern Minliler arasında Kıpçak damgasının yaygın olması Kıpçak ile Minliler arasındaki bağların ne kadar güçlü olduğunu gösteriyor.

Başkurtların ana boyu olan Min destanlarında hükümdarının ‘bin ok kılıfına sahip olan’ Uradis Bey olduğu anlatılıyor. Onun Ural’a ulaşmasından önce sahip olduğu topraklar kuzeyde Kama Nehrinin kıyılarından güneyde Nogayların, doğuda Uygurların topraklarına kadar uzanıyordu. Boy ismi ‘bine sahip olan’ anlamına gelen ‘menli’ sözcüğünden kaynaklanıyor.

13-14 yüzyıllarında Minliler Altın Ordu Devleti’nin içine girdiler. Timur ile Tohtamış arasında meydana gelen kavga nedeniyle bazı Min soyları Ural Dağları bölgesine göç etti. Minliler Başkurdistan’ın batısına Ufa ile Dema nehirlerinin Belaya Nehri ile birleştiği bölgeye yerleştiler. Onlar buradaki Nogay gruplarını asimile ettiler. 16-17 yüzyıllarında Minliler genellikle Dema nehri kıyılarında yaşıyorlardı.

O dönemde Başkurtlar birbirinden ayrı halde bulunuyorlardı: kimileri Kazan Hanı, kimileri Sibirya Hanı, Minliler ise Nogay Ordu Devleti’ne itaat ediyorlardı. Rus Devleti Kazan Hanlığı’nı fethettikten sonra Nogay beyleri oturdukları topraklardan ayrılmaya karar verdi, onlara itaat eden Başkurtları da yanına alıp götürmeye çalıştılar. Minliler bunun karşılığında Nogaylara karşı bir isyan düzenlediler, isyancıların lideri ise Başkurt beylerinden en genci Gazanfer oldu. Yine de Min boyunun bir kısmı Nogaylar ile birlikte şimdiki Kuban bölgesine yerleşti, ama Minlilerin çoğu Gazanfer bey tarafına geçip oturduğu toprakları terketmedi. Sonrasında Gazanfer bey farklı hükümdarların uyrukları olan Başkurt boylarını Rus çarının himayesi altına girip birleşmeye çağırdı. 1554 yılında beyler ile soy atalarının bulundukları heyetin başkanlığında Minlilerin Rus Devleti’nin içine gönüllü girmesi ricasında bulunmak üzere Kazan’a geldi. Rus çarının genel valisi Başkurt heyetini ‘büyük misafirperverlikle’ kabul etti. 1667 yılında Gazanfer ve başka Başkurt beylerinin torunları Moskova’ya Büyük Knez Alexey Mikhayloviç’a gelip onların belirli topraklarda oturma hakkını teyit eden belgeleri aldılar. Min boyunun 11 soyunun geniş arazide oturmasına izin verildi. Distan isimli soyun oturduğu topraklara Sarayli-Minli bölgesi ismi verildi, burada şimdiki Başkurdistan’ın köyleri ve Tataristan’ın birkaç bölgesi yer alıyordu.



Yazar Hakkında

  • @Dünya Dinleri

    @Dünya Dinleri

    Bırakın Fikirleriniz Özgür Kalsın ! https://www.alternatifforum.org

    Dunyadinleri.Com Yöneticisi