MATTA'YA GİRİŞ

İncil, Tanrı'nın İsa'yı günahları bağışlayan Kurtarıcı olarak gönderdiğini müjdelemekle başlar. İsa'nın kendisi «Tanrı'nın Sözü», başlı başına Tanrı'nın bildirisidir. Yaşamı, öğretisi ve mucizeleri İncil'in ilk yarısını oluşturmaktadır.
Tanrı bildirisi tektir. Tanrı, İsa'nın dört izleyicisini bizim için İsa'nın yaşamını kaleme almaya yöneltir (bkz. İncil Nasıl Yazıldı, Günümüze Nasıl Ulaştı). Elbette ki dört yazar farklı görüş açılarından yazmaktadırlar. Ama farklı görüş açılarından yazılan metinler, bir resmin parçaları gibi birbirini tamamlar, İsa'nın yaşam ve öğretisini bir bütün olarak gözler önüne serer.

Genel bakış: Bu kitabın yazarı, Levi diye de bilinen Matta'dır. İsa'nın izleyicisi olmaya çağrıldığında vergi görevlisiydi (Mt. 9:9-13). Kitabı yazmaktaki amacı, İsa'nın yaşamını, ölümünü ve dirilişini anlatmaktır. Özellikle İsa'nın peygamberlerce geleceği bildirilen ve Yahudilerce uzun zamandır beklenen Mesih olduğunu göstermek ister. Bunun için İsa'nın gelişiyle gerçekleşen peygamberlik sözlerinden alıntılara yer verir1. İsa'nın kurtuluş müjdesinin tüm uluslar için olduğunu ayrıca vurgular2.

Kitabın içeriği: Matta, İsa'nın soyağacı ve doğumuna ilişkin bilgileri vermekle başlar (Mt. 1:1-2:23). İsa'nın vaftiz oluşunu ve Şeytan tarafından nasıl sınandığını anlattıktan sonra O'nun faaliyetlerine geçer. Kendisine gelen hastaların tümünü iyileştirdiği bazı olayları kaydeder3; belirli bazı hastaları iyileştirmesinden4 ve diğer mucizelerinden5 de söz eder. Bununla beraber ağırlık, İsa'nın beş temel bölümde6 toplanan öğretisine veriliyor. Bu öğretinin odağında Göklerin Egemenliği7 bulunuyor. Göklerin Egemenliği, İncil'in diğer kısımlarında Tanrı'nın Egemenliği diye de geçer. İsa'nın ilk gelişiyle başlayan bu Egemenlik, O'nun Kral olarak dönüşüyle tamamlanacak. Günahlarından dönüp İsa'yı izleyenler, `egemenliğin çocukları' olurlar. Bunlar, İsa'nın özellikle Dağdaki Konuşma'da açıkladığı yeni yaşama çağrılıyorlar (5, 6 ve 7 bölümleri). Örneğin, ön planda bulunmak yerine başkalarına hizmet etmeyi amaç edinmeliler8; gösterişe kapılmadan iyilik yapmalılar (Mt. 6:1-18); bağışlayıcı olmalılar (Mt. 18:21-35); canları pahasına da olsa İsa'yı izlemeliler9.
İsa, sözleri ile eylemleri arasında büyük uyumsuzluklar olan Yahudi din önderlerini şiddetle eleştirir. Onlar için diyor ki, «Göklerin Egemenliğinin kapısını insanların yüzüne kaparlar; ne kendileri içeri girerler, ne de girmek isteyenleri bırakırlar»10. Buna karşılık İsa, doğru kişileri değil, günahkârları çağırmaya geldi (Mt. 9:13). İsa ayrıca çağın sonu, kendisinin ikinci gelişi ve son yargı konusunda açıklamalarda bulunur; izleyicilerinin bütün bu olaylara hazırlıklı olmaları gerektiğini anlatır11. İsa'nın kimliğine gelince, Matta imalı ama kesin konuşur12.
Son bölümler İsa'nın ölümünü ve dirilişini anlatır. Ondan önce İsa, nasıl öleceğini tekrar tekrar açıklar. Son yemeğinde, «Kanım...günahların bağışlanması için birçokları uğruna akıtılan antlaşma kanıdır» der (Mt. 26:28). Uzun zamandan beri onu öldürmeyi tasarlayan Yahudi önderlerin eline teslim edilir ve çarmıha gerilir. Ölür ve dirilir. Kitap, İsa'nın izleyicilerine verdiği ünlü son buyruğuyla noktalanır: «Gökte ve yeryüzünde bütün yetkibana verildi. Bu nedenle gidin, bütün ulusları öğrencilerim olarak yetiştirin.»

Ana hatlar:
Mat.1:1-2:23 İsa'nın doğumu ve çocukluğu
Mat.3:1-4:16 İsa'nın göreve hazırlanması
Mat.4:17-18:35İsa'nın Celile ve çevresindeki faaliyetleri
Mat.19:1-20:34Kudüs yolunda
Mat.21:1-27:66İsa'nın Kudüs'te öğretisini yayması, tutuklanıp çarmıha gerilmesi
Mat.28:1-20 İsa'nın dirilmesi

Kaynak ayetler:
1Mat.2:6,17; Mat.3:3; Mat.4:15-16; Mat.8:17; Mat.12:17-21; Mat.13:14-15,35; Mat.15:7-8; Mat.21:4-5,42; Mat.26:31; Mat.27:9-10
2Mat.8:10-12; Mat.21:33-45; Mat.24:14; Mat.28:18-20
3Mat.4:23-24; Mat.8:16; Mat.9:35; Mat.19:2
4Örn: Mat.17:14-17; Mat.20:29-34
5Örn: Mat.8:23-27; Mat.14:15-21
65-7; 10; Mat.13:1-52; Mat.18:1-35; 23-25. Bu bölümlerin hepsi, «İsa bu konuşmasını bitirince...» gibi bir deyimle biter.
7Mat.3:1-2; Mat.4:17,23; Mat.6:10-13,33; Mat.9:35; Mat.10:7; Mat.11:11-12; Mat.12:28; Mat.13:1-52; Mat.16:19,28; Mat.18:23-25; Mat.20:1-16; Mat.22:2-14; Mat.24:14; Mat.25:1-46
8Mat.18:1-5; Mat.20:21-28; Mat.23:8-12
9Mat.6:19-34; Mat.8:18-22; Mat.10:16-42; Mat.16:25-26; Mat.19:16-30
10Mat.23:13-14; ayrıca bkz. Mat.5:20; Mat.15:1-20; Mat.16:1-12; Mat.18:33-37; Mat.21:23-22Mat.21:46; Mat.23:1-39
11Mat.7:13-23; Mat.11:20-24; Mat.12:36-42; Mat.13:24-30,36-43; Mat.24:1-25Mat.24:46
12Mat.3:17; Mat.9:1-7; Mat.11:4-6,27; Mat.13:16-17; Mat.14:32; Mat.16:16-20,27; Mat.17:1-7; Mat.26:64; Mat.27:43,54; Mat.28:9