Şafii Mezhebinde İctihad Mertebeleri ve Fetva Usulü

Şafii Mezhebinde İctihad Mertebeleri ve Fetva Usulü
Yazan : @Dünya Dinleri Tarih : Kategori : Şafii Mezhebi Genel Karekteristiği Yorumlar : 0 Okunma : 1377 Beğen : 0

Nevevi, hocası İbnüs-Salahın ictihad mertebeleri tasnifini esas alarak fakihleri bağımsız ictihad ehliyetine sahip olanlar (müstakil müctehid) ve bu düzeyde olmayanlar (müntesip müctehid / müftü) şeklinde iki gruba ayırmış, ikinci gruba girenleri de mutlak müntesip müctehid, ashabül-vücuh (ashabüt-tahric), ashabüt-tercih ve mezhebin müfta bih görüşünü bilenler şeklinde dört mertebe halinde sıralamıştır.

Fetva Usulü

Rafii ve Nevevi (şeyhayn) öncesi kitaplarda bulunan bir görüş mezhebin racih görüşü olduğu anlaşılmadıkça dikkate alınmaz. Şeyhaynın temas ettiği görüşlerden ikisinin ittifak ettiği en mutemet görüştür. İhtilafa düştükleri durumlarda aralarında bir tercih yapma imkanı yoksa mutemet olan Nevevinin görüşüdür. Nevevinin eserleri arasında da bir hiyerarşi olduğu kabul edilir ve sıralama şu şekilde yapılır: et-Tahkik, el-Mecmu, et-Tenkih, Ravżatüt-talibin, Minhacüt-talibin, Şerhu Müslim, Taśhihut-Tenbih, en-Nüket (Abdülkerim b. Muhammed er-Rafii, s. 86; Muhammed el-Kürdi, el-Fevaidül-medeniyye, s. 33; Sekkāf, s. 37).

Nevevinin herhangi bir tercih yapmadığı durumlarda ehl-i tercih düzeyinde olan müftü mezhep ileri gelenlerinin mutemet gördükleri racih görüşle fetva verir. Onların zayıf buldukları bir görüşle kendisi racih bulsa bile fetva veremez. Çünkü ona kendisinin değil mezhebin racih görüşü sorulmaktadır. Ancak müftü racih zannedilen görüşün zayıf olduğuna dikkat çekmişse onun görüşü taklit edilebilir. Müftü ehl-i tercihten değilse bu durumda ihtilafa düşülmüştür. Mısır yöresi Şafii uleması veya bunların çoğunluğu Şemseddin er-Remlinin eserlerinde ve özellikle Nihayetül-muhtacında ifade ettiği görüşlere güvenir. Çünkü bu eser 400 kadar alim huzurunda müellifine sonuna kadar okunmuş, alimler eseri bu arada tenkit ve tashih etmiş, dolayısıyla eser sıhhat yönünden tevatür derecesine ulaşmıştır. Öte yandan Hadramut, Şam, Dağıstan Şafii uleması ve Kürt alimler ile Yemen ve Hicaz ulemasının çoğunluğu İbn Hacer el-Heyteminin eserlerinde yer alan görüşleri mutemet sayar (Sekkāf, s. 36-37). Bu eserler sırasıyla şunlardır: Tuhfetül-muhtac, Fethul-cevad, el-İmdad fi şerhil-İrşad, Fetava Şerhul-Ubad (Abdülkerim b. Muhammed er-Rafii, s. 86). Daha sonra mezhep içinde Remli ve İbn Hacer arasında bir ayırım yapılmamasına gayret edilmiş, dolayısıyla Nihaye ve Tuhfeye aykırı hüküm verilemeyeceği benimsenmiştir. Bu iki eserin temas etmediği hususlarda sırasıyla şu eserlerdeki görüşlerle amel edilebileceği gibi fetva ve kazai hüküm verilebileceği ilkesi kabul edilmiştir: Şerhul-Behce ve Menhecüt-tullab (Zekeriyya el-Ensari dunyadinleri.com), Muġnil-muhtac (Hatib eş-Şirbini), haşiyetüz-Ziyadi, haşiyetü İbn kāsım, haşiyetü Umeyre, haşiyetüş-Şebramellisi, haşiyetül-halebi, haşiyetüş-Şevberi, haşiyetül-Anani (Muhammed el-Kürdi, el-Fevaidül-medeniyye, s. 42-45; Sekkāf, s. 35-38).



Yazar Hakkında

  • @Dünya Dinleri

    @Dünya Dinleri

    Bırakın Fikirleriniz Özgür Kalsın ! https://www.alternatifforum.org

    Dunyadinleri.Com Yöneticisi

Dünya Dinleri