İslam Dini Tarikatları

Medyeniyye (Şuaybiyye) Tarikatı

Medyeniyye (Şuaybiyye) Tarikatı
Yazan : @Dünya Dinleri Tarih : Kategori : İslam Dini Tarikatları Yorumlar : 0 Okunma : 1702 Beğen : 0

Ebu Medyen Şuayb b. Hüseyin’e (ö. 594/1198) nisbet edilen bir tarikat. Şuaybiyye Şuaybilik, olarak da anılan Medyeniyye (المدينيّة) Medyenilik , Kuzey Afrika’da ortaya çıkan ilk tarikat olup başta Şazeliyye olmak üzere bu coğrafyada görülen diğer tarikatlar üzerinde etkili olmuştur. Ebu Medyen’in hacca gittiği bir yıl Arafat’ta Abdülkadir-i Geylani ile görüşüp ondan hırka giymiş olması dolayısıyla (Şattanufi, s. 106-107) Medyeniyye’yi Kadiriyye’nin bir kolu sayanlar varsa da bu doğru değildir.

Ebû Medyen’in tarikat silsilesi

Ebu Said el-Endelüsi,

Ebu Ya‘za el-Mağribi,

Ebü’l-Fazl Muhammed el-Bağdadi,

Ahmed el-Gazzali,

Ebu Bekir en-Nessac,

Ebü’l-Kasım el-Gürgani,

Ebu Osman el-Mağribi,

Ebu Ali er-Ruzbari,

Cüneyd-i Bağdadi,

Seri es-Sakati,

Ma‘ruf-i Kerhi,

Davud et-Tai,

Habib el-Acemi,

Hasan-ı Basri yoluyla Hz. Ali’ye ulaşır.

Rinn bu silsileden başka üç farklı silsile daha zikreder (Marabout et Khouan, s. 217).

Ebu Medyen’in halifeleri

Abdürrazık el-Cezuli,

Abdürrahim el-Kınai,

Abdüsselam b. Meşiş el-Haseni

Ebü’l-Haccac Yusuf b.

Abdürrahim el-Uksuri vasıtasıyla Kuzey Afrika’ya yayılan Medyenilik tarikatının esasları ve tarihi gelişimi konusunda yeterli bilgi bulunmamaktadır. Ancak Ebu Medyen’in tasavvuf anlayışı hakkında kendisinden feyiz alan Muhyiddin İbnü’l-Arabi’nin eserleri ve özellikle el-Fütuĥatü’l-Mekkiyye bu konuda ilk ve en önemli kaynaktır. el-Fütuĥatü’l-Mekkiyye’de kendisinden en çok söz edilen şeyh Ebu Medyen’dir. İbnü’l-Arabi, “Günahkarlar nasıl hiç çekinmeden açıkça günah işliyorlarsa siz de öylece açıkça ibadet ediniz. Allah’ın size ihsan ettiği her türlü nimeti üzerinizde açıkça gösteriniz” diyen (Münavi, I, 667) Ebu Medyen’i “rical-i zahir”den sayar. Cehri zikrin esas olduğu Medyeniyye’de yemekten sonra iki rek‘at nafile namaz kılmak tarikatın adabındandır. Halvette, “La ilahe illallahü vahdehu la şerike leh lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve hüve ala külli şey’in kadir” cümlesi vird olarak okunur (Muhammed es-Senusi, s. 61).

MEDYENİYYE TARİKATININ KOLLARI

Abbasiyye (kurucusu Ebü’l-Abbas Ahmed b. Muhammed el-Endelüsi, ö. 633/1236),

Amudiyye (kurucusu Ebu isa Said b. isa el-Amudi),

Ayderusiyye (kurucusu Ebu Bekir b. Abdullah el-Ayderus, ö. 914/1508),

Dücaniyye (kurucusu Ahmed ed-Dücani, ö. 951/1544),

Haccaciyye (kurucusu Ebü’l-Haccac Yusuf el-Uksuri, ö. 642/1244),

Mehdaviyye (kurucusu Abdülaziz b. Ebu Bekir el-Mehdavi, ö. 621/1224),

Meşişiyye (kurucusu Abdüsselam b. Meşiş el-Haseni, ö. 625/1228),

Meymuniyye (Havatıriyye, kurucusu Ali b. Meymun, ö. 917/1511),

Sebtiyye (kurucusu Ahmed b. Ca‘fer es-Sebti, ö. 601/1205),

Taziyye (kurucusu Ebu Salim İbrahim et-Tazi)

Bunların dışında Şazeliyye, Ekberiyye, Cebertiyye, Yafiiyye ve Senusiyye gibi tarikatlar da Medyeniyye’nin kolları arasında zikredilmektedir. Bursalı Mehmed Tahir, Şeyh Bedreddin Simavi’nin Medyeniyye’den icazetli olduğunu söyler (Osmanlı Müellifleri, I, 39).

Kuzey Afrika’dan sonra İç ve Orta Afrika ile Ortadoğu’ya kadar yayılan Medyeniyye, zamanla başta Şazeliyye ve Senusiyye olmak üzere diğer tarikatlar içerisinde erimiş ve XIX. yüzyıla gelindiğinde mensupları yok denecek kadar azalmıştır (Trimingham, s. 47, 89-90). Hüseyin Vassaf bunun sebebini, başka tarikatlardan da icazetli olmaları dolayısıyla şeyhlerin Medyeniyye yerine diğer tarikatların adlarıyla anılmasına bağlar (Sefine, I, 233). Medyeniyye tarihe karışmış olmakla birlikte pirin etkisi hala devam etmektedir. Pir bugün dahi Tilimsan ve çevresinin manevi sahibi ve koruyucusu olarak kabul edilmekte, bütün Kuzey Afrika’da büyük saygı görmektedir.

BİBLİYOGRAFYA:

Şattanufi, Behcetü’l-esrar, Kahire 1304, s. 106-107; Münavi, el-Kevakibü’d-dürriyye, Kahire, ts. (el-Mektebetü’l-Ezheriyye), I, 665-670; Bandırmalızade, Mir’atü’t-turuk, İstanbul 1306, s. 10-11; Zebidi, Ǿİķd, s. 100-101; Muhammed es-Senusi, Selsebilü’l-muǾin, Kahire 1353, s. 61-63; Haririzade, Tibyan, II, vr. 209b; III, vr. 118a-121b; A. Le Chatelier, Les confréries musulmanes du Hedjaz, Paris 1887, s. 77-78; Hüseyin Vassaf, Sefine, I, 231-233; L. Rinn, Marabout et Khouan, Alger 1884, s. 31, 217, 529-532; Osmanlı Müellifleri, I, 39; J. S. Trimingham, The Sufi Orders, Oxford 1971, s. 46-47, 88-90, 278-279; amir en-Neccar, eŧ-Ŧuruķu’ś-śufiyye fi Mıśr, Kahire, ts., s. 82-85, 172-173; Dilaver Gürer, Abdülkadir Geylani: Hayatı, Eserleri, Görüşleri, İstanbul 1999, s. 349-350; Tahsin Yazıcı, “Ebu Medyen”, DİA, X, 186-187.



Yazar Hakkında

  • @Dünya Dinleri

    @Dünya Dinleri

    Bırakın Fikirleriniz Özgür Kalsın ! https://www.alternatifforum.org

    Dunyadinleri.Com Yöneticisi

İlgili Sayfalar