Hıristiyan Bayramları ve Kutsal Günleri

Paskalya Günü, Kıyam Yortusu, Diriliş Pazarı, Diriliş Günü

Paskalya Günü, Kıyam Yortusu, Diriliş Pazarı, Diriliş Günü
Yazan : @Dünya Dinleri Tarih : Kategori : Hıristiyan Bayramları ve Kutsal Günleri Yorumlar : 0 Okunma : 21804 Beğen : 0

Paskalya Günü, Kıyam Yortusu, Diriliş Pazarı ya da Diriliş Günü ( Pascha, Πάσχα, Pascha, פֶּסחא, Pasḥa), Hıristiyanlıktaki en eski ve en önemli bayramdır. İsa'nın çarmıha gerildikten sonra 3. günde dirilişi kutlanır. Doğuve Batı kiliseleri arasında farklılıklar olmakla beraber, Paskalya dönemi yaklaşık olarak Mart sonundan Nisan sonuna kadar olan dönemdir. Her sene sabit bir tarihte gerçekleşmeyen ve dünya kiliselerinin çoğunda Pazar günü kutlandığından Diriliş Pazarı ya da Diriliş Günü olarak da adlandırılır.

Köken bilimi

2. yüzyıl

Paskalya ve Triduum sözcüklerinin 2. yüzyıldaki karşılığı Yunan ve Latin yazarlar tarafından "Pascha (πάσχα)" olarak kullanılmıştır. İbranice "Pesah (פֶּסַח)" sözcüğünün Aramice'ye geçmiş halinden türetilmiştir. Sözcük "dokunmadan geçmek" anlamına gelir ve İsrailoğulları'nın Mısır'daki esaretten kaçışına veya İsrailoğulları'nın ilk doğan çocuğunun canının bağışlanmasına gönderme yapar.[3]Pavlus Efes'ten "Pascha'mız İsa bizim için kurban edildi." diye yazmıştır; ancak Efesli Hristiyanlar Çıkış'ın İsa'nın ölümü'nden bahsettiğini duyan ilk insanlar değildi.

Cermen, Sami, Roman ve Kelt dilleri

Günümüz İngilizcesi'ndeki Easter sözcüğü Eski İngilizce'deki 899 yılından önce ortaya çıkan Ēastre ya da Ēostre sözcüğünden türemiştir. Günümüz Almancası'ndaki karşılığı Osterndir. Paskalya sözcüğü Hollandaca'da Pasen, İskandinav dillerinde ise påske (Danca ve Norveççe), påsk (İsveççe), páskar (İzlandaca) and páskir (Faroece) olarak geçmektedir.

Yunanca "Πάσχα" sözcüğü ve Latince'deki karşılığı "Pascha" İbranice'deki Hamursuz Bayramı anlamına gelen "Pesach (פֶּסַח)" sözcüğünden türemiştir. Yunanca'da diriliş, yükseliş anlamına gelen "Ἀνάστασις" sözcüğü de bazen kullanılır.

Arapça ve diğer Sami dillerini konuşan Hristiyanlar Pesaḥ ile aynı kökten gelen adlar kullanırlar.

Tüm Roman dillerinde Paskalya sözcüğünin kaynağı Latince Pascha sözcüğüdür. .İspanyolca'da Pascua, İtalyanca ve Katalanca'da Pasqua, Fransızca'da Pâques, Portekizce'de Páscoa ve Rumence'de Paşti sözcükleri kullanılır.

Tüm günümüz Kelt dillerinde Paskalya sözcüğü Latince'den türemiştir.

Bazı Batılı dillerde Paskalya yerine kullanılan Easter, Ostern vb. sözcüklerin kökeni Cermen Takvimi'ndeki Eostur (Nisan) ayıdır. Bu ay, adını Anglosakson Pagan tanrıçası Ēastre'den alır.[1]

Türkçe

Türkçeye Rumca Pashalia sözcüğünden türeyerek girmiştir.[4]

Tarih

Paskalya tarihleri
1982–2022
Gregoryen takvimine göre
YılBatıDoğu
19967 Nisan14 Nisan
199730 Mart27 Nisan
199812 Nisan19 Nisan
19994 Nisan11 Nisan
200023 Nisan30 Nisan
200115 Nisan
200231 Mart5 Mayıs
200320 Nisan27 Nisan
200411 Nisan
200527 Mart1 Mayıs
200616 Nisan23 Nisan
20078 Nisan
200823 Mart27 Nisan
200912 Nisan19 Nisan
20104 Nisan
201124 Nisan
20128 Nisan15 Nisan
201331 Mart5 Mayıs
201420 Nisan
20155 Nisan12 Nisan
201627 Mart1 Mayıs
201716 Nisan
20181 Nisan8 Nisan
201921 Nisan28 Nisan
202012 Nisan19 Nisan
20214 Nisan2 Mayıs
202217 Nisan24 Nisan

İsa MS 29–33 yılları arasında çarmıha gerildi.[5] Paskalya bayramına dair en eski kayıtlar 2. yüzyıla aittir, bununla birlikte İsa'nın dirilişinin anılması muhtemelen daha eski tarihlere dayanır.[2]

İsa'nın dirildiği günü belirleme hususu, 8. yüzyıla kadar Doğu ve Batı kiliseleri arasında başlıca tartışma konularından biri oldu. Anadolu'daki Hristiyanlar İsa'nın çarmıha gerildiği günü, Yahudilerin Pesah (Hamursuz Bayramı) olarak kutladığı, baharın ilk dolunayından sonraki 14. gün (Yahudi Takvimi'ne göre 14 Nisan) olarak belirlediler. Diriliş gününü de –haftanın hangi gününe geldiğine bakılmaksızın– bundan iki gün sonrası, yani16 Nisan olarak belirlediler.[2] Ancak Yahudi Takvimi'nde de adı Nisan olan bu ay, günümüzde kullandığımız Gregoryen Takvimi'ndeki Nisan ayı ile örtüşmemektedir. Modern Mart ve Nisan aylarının bir kısmını[6]kapsamaktadır. Batı Kiliseleri'nde ise İsa'nın bir Pazar günü dirildiğine inanıldığı için, Yahudi 14 Nisan'ından sonraki ilk Pazar günü "Diriliş Günü" kabul edildi. Zamanla diğer kiliseler de bu geleneğe uydu ve kutlamalar Pazar günü yapılmaya başlandı. Günümüzde Quartodesiman (14ncü güncü) denen ve Diriliş gününü haftanın hangi gününe geldiğine bakmaksızın kutlayan kiliselerin sayısı oldukça azdır.[2]

325 yılındaki İznik Konsili'nde, Paskalya'nın bahar ekinoksundan (21 Mart) sonraki ilk dolunayın ardından gelen Pazar günü kutlanması kararı alındı. Bu nedenle Paskalya, Gregoryen Takvimi'ne göre 22 Mart ile 25 Nisan arasındaki Pazar günlerinden birine denk gelir. Doğu Ortodoks Kiliseleri, Jülyen Takvimi'ni temel aldıkları için kutlamalar genellikle Protestan ve Katolik kiliselerinden sonra gerçekleşir. Ayrıca yine Ortodoks kiliselerinde Paskalya'nın Yahudi Pesah Bayramı ile aynı güne denk 'gelmemesine' dikkat edilir.[2]

20. yüzyılda Paskalya bayramı için sabit bir tarih belirleme çalışmaları yapıldı. Özellikle Nisan ayının ikinci pazarı üzerinde durulduysa da uygulamaya geçilemedi.[2]

Kaynakça

1^ "Easter." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
2^ "Easter." Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2010.
3^ "Passover." Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2010.
4^ "Paskalya." TDK Büyük Türkçe Sözlük. Erişim: 10 Nisan 2009
5^ "Jesus Christ." Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011.
6^ "Nisan." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003

İÇERİK RESİMLERİ

İsa Mesih'in dirilişinin tasviri Bernhard Plockhorst tarafından, 19. yüzyıl



Yazar Hakkında

  • @Dünya Dinleri

    @Dünya Dinleri

    Bırakın Fikirleriniz Özgür Kalsın ! https://www.alternatifforum.org

    Dunyadinleri.Com Yöneticisi

Dünya Dinleri